Beiaardmuziek moet klinken ... en dat moet een beiaardsite ook. 

Daarom vindt u hieronder 10 muziekfragmenten. Ze tonen de grote diversiteit tussen instrumenten, muziek en uitvoerders. Sommige opnamen zijn historische curiosa die vooral belangrijk zijn voor hun documentaire waarde ; andere zijn ook op muzikaal vlak genietbaar. 

Maar als je mijn persoonlijke mening vraagt, verkies ik als luisteraar toch de spanning en de "ambiance" van een life-uitvoering op klokken ! 

 

     1. De oudste beiaardklokken ter wereld   

In de Sint-Leonarduskerk van het Vlaams-Brabantse Zoutleeuw hangen nog 7 klokken van de beiaard van Medard Waghevens uit 1530. Dit zijn de oudste beiaardklokken ter wereld die nu in situ hangen. Voor de uitvoering van het eenvoudige gregoriaanse Creator Alme Siderum waren vier uitvoerders nodig, aangezien de klokken niet meer verbonden zijn met een klavier. Het werd dus een gecoŲrdineerd samenspel tussen Gilbert Huybens, NoŽl en Frederik Reynders en Peter Van Bouwel. 

(Guide des instruments de la Renaissance, RIC 95001/A - C - opname oktober 1995)


  
                
    
2. De oudste bespeelbare beiaard ter wereld

In de speeltoren van Monnikendam bij Amsterdam hangt de oudste nog bespeelde beiaard ter wereld. De laat-16de-eeuwse klokken van de Mechelse gieter Peter Van den Ghein klinken vrij onzuiver, maar wellicht herkent u toch de melodie van de Reuzegom, een Frans-Vlaams lied dat vroeger vaak op de beiaarden weerklonk. Stadsbeiaardier Henk Verhoef slaagt er in om met 15 klokken toch enige variatie te brengen.

(Stadsmuzikanten, klokkenisten en stadspijpers in de Gouden Eeuw,  VVVM 001 - opname 9 juni 1997)


      3. Vanden Gheynmuziek op een Vanden Gheynbeiaard

De preludia van de Leuvense stadsbeiaardier Matthias Vanden Gheyn (1721-1785) behoren vandaag tot het standaardrepertoire van elke beiaardier. Wellicht het bekendste preludium is het Preludio Coucou, dat in de baslijn een koeksmotief laat horen, begeleid met gebroken drieklanken en loopjes  in de kleinere klokken. Beiaardier is Koen Van Assche, een van de twee huidige stadsbeiaardiers van Leuven. Het gebruikte instrument is de beiaard van het Zeelandse havenstadje Veere. De instrument werd gegoten door Peter Vanden Gheyn, cellebroeder en oom van de componist.

(Matthias Vanden Gheyn, Beiaardpreludia, GH 1- opname 19-20 oktober 1997)

 

       4. Klavecimbelmuziek in de ether

De 18de-eeuwse beiaardiers speelden vaak klavecimbelmuziek van hun tijdgenoten. Op de zware beiaard van de Utrechtse domtoren klinkt dit Andante van Fiocco als was het voor beiaard geschreven. Joseph-Hector Fiocco (1703-1741) was de meest begaafde van de zogenaamde Zuid-Nederlandse kleinmeesters uit de 18de eeuw.

(Arie Abbenes bespeelt de Hemony-beiaarden van Utrecht, RCD U13 - opnamen 12 mei en 7 juli 1991)


                 
     
5. De beiaard van het paleis

De legendarische Jacob Vincent, beiaardier van het paleis op de Dam, speelt hier het Loflied op de hollander en de Zeeuw. Hij speelde in een typische statige oud-Hollandse stijl. De opname dateert van voor de restauratie van de beiaard van het paleis.

(Historische Beiaardopnamen 1941-1983, uitgave van de Nederlandse Klokkenspel-Vereniging, CD 1499862 - opname 1 september 1947)

 

      6. Het ongeschreven preludium

De Mechelse stadsbeiaardier Jef Denyn, die aan de basis lag van de revival van de beiaardkunst in de 20ste eeuw, speelt hier zijn haast mythisch geworden Ongeschreven Preludium in d. De opname dateert wellicht van 1929 en moet de oudste opname zijn van beiaardmuziek. Men hoort duidelijk dat de beroemde Sint-Romboutsbeiaard in die tijd niet meer zuiver klonk. 

(Historische Beiaardopnamen deel 1, 1925-1950, uitgave van de Vlaamse Beiaardvereniging - opname 1929 (?))

 

           
     7. Mechelse romantiek op Mechelse klokken

Het beiaardoeuvre van Jef Rottiers behoort tot het beste wat geschreven is in de zogenaamde Mechelse stijl. Zijn ballade biedt een dynamische afwisseling van rethoriek, virtuositeit en lyriek. Het werk wordt uitgevoerd door Eddy MariŽn, adjunct-stadsbeiaardier van Mechelen en stiefzoon van de componist. 

(Romantische beiaardmuziek. Eddy MariŽn en Koen van Assche bespelen de nieuwe beiaard van de Sint-Romboutstoren van Mechelen, DC  946003 - opname 1993 of 1994)



      8. Nieuwere klanken

De Vlaamse toondichter Arthur Meulemans schreef als een van de weinige niet-beiaardiers een omvangrijk en waardevol beiaardoeuve. Hij was de eerste die in Vlaanderen de dominantie van de Mechelse romantiek doorbrak. In Maannacht, het eerste deel van de diptiek De kathedraal (1955), horen we nog steeds de typische Mechelse tremolando's, maar verweven in een nieuwere toonspraak. Het werk wordt uitgevoerd op de stadsbeiaard van Leuven door stadsbeiaardier Eddy MariŽn. De heldere discantklokjes verhogen de magische sfeer van het werk. 

(Beiaardmuziek van vroeger en nu, GRE 1594, 1994)

 

     9. Bewerken mag ook !

De meeste hierboven besproken werken werden oorspronkelijk voor beiaard geschreven. We zouden daarbij haast vergeten dat het grootste deel van het beiaardrepertoire nog steeds bestaat uit bewerkingen van bestaande muziek, en dat zal zo ook blijven. Onder meer gitaarmuziek doet het steeds goed op klokken, zoals wordt aangetoond door een fragment uit het Concierto de Aranjuez van Joaquin Rodrigo. De zware klokken van de beiaard van de Leuvense universiteitsbibliotheek doen uitstekend recht aan de gedragen melodie van de gitaar. De beiaard wordt bespeeld door Luc Rombouts.

(Klokslag. Klokkengelui en voorslagen in Vlaams-Brabant en Brussel, Provincie Vlaams-Brabant 2000).

 

       10. Een nieuw gelui(d)  

Het langdurig luiden van verschillende klokken creŽert voortdurend wisselende ritmische patronen. De attente luisteraar zal hierin een bijzondere charme ontdekken. Ook componisten hebben de schoonheid van luidende klokken ontdekt en ze in hun composities vorm gegeven. Frans Geysen heeft dit gedaan in enkele beiaardwerken, zoals het hier gespeelde Probabiliter. Korte motieven schuiven over elkaar heen in een onderlinge achtervolging. Het stuk kent geen emotionele ontwikkeling en oefent door de consequent volgehouden herhaling een bevreemdend effect uit op de luisteraar. Luc Rombouts bespeelt de Leuvense stadsbeiaard op de Sint-Pieterskerk.

(Beiaardmuziek van vroeger en nu, GRE 1594, 1994)